Water Saramaccarivier weer veilig, maar roofvis blijft voorlopig af te raden
De NMA meldt dat arseen, cadmium, kwik en lood in de rivier fors zijn gedaald en dat vrij cyanide niet meer is aangetroffen. Bewoners kunnen het water weer gebruiken, maar moeten roofvis voorlopig laten staan.
Bewoners van de dorpen langs de Saramaccarivier kunnen het rivierwater weer gebruiken. Dat heeft de Nationale Milieu Autoriteit op dinsdag 3 november bekendgemaakt op basis van watermonsters die in september en oktober zijn genomen. De concentraties arseen, cadmium, kwik en lood liggen aanzienlijk lager dan bij eerdere metingen, en vrij cyanide is in de monsters niet aangetroffen.
Daarmee komt er na ruim twee maanden een antwoord op de vraag die in deze uitgave sinds begin september openstond. Op 22 oktober zei minister Brunings al dat de vervuiling leek te zijn verdwenen, maar kon hij over vis nog geen uitspraak doen omdat die analyses liepen. Die terughoudendheid blijkt terecht te zijn geweest.
Het advies over vis is namelijk niet ingetrokken. Bewoners wordt aangeraden voorlopig geen roofvis te eten, vanwege het risico op ophoping van kwik. Roofvissen staan hoog in de voedselketen en kunnen daardoor relatief hoge kwikgehalten opbouwen, een proces dat maanden tot jaren doorloopt nadat het water zelf weer schoon is. Het advies blijft van kracht zolang aanvullend onderzoek wordt voorbereid.
Dat onderzoek is belegd. Het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij gaat visstalen verzamelen, het Viskeuringsinstituut voert de laboratoriumanalyses uit. De kwartaalbemonstering van vis begint in de tweede week van november. Bij de waterbemonstering werkte de NMA samen met de Surinaamsche Waterleiding Maatschappij. Een werkgroep van overheids- en gezondheidsinstellingen gaat de waterkwaliteit zes maanden lang intensief volgen; de gemeenschappen langs de rivier worden regelmatig geïnformeerd over nieuwe meetresultaten.
Eén ding ontbreekt nog steeds. In het bericht wordt geen oorzaak van de vervuiling genoemd en geen verantwoordelijke partij. Op 12 oktober zei president Simons dat de vervuiling afkomstig was van een verhuurde concessie van staatsmijnbouwbedrijf Grassalco; welk bedrijf daar werkte, is tot op heden niet bekendgemaakt. Ook staan er geen meetwaarden of normen in de berichtgeving, en wordt niemand bij naam geciteerd.
Parallel daaraan kondigde president Simons maatregelen aan voor de goudsector. Zij heeft de import van Jin Chan, een chemisch middel dat bij de goudwinning wordt gebruikt, voorlopig stopgezet. Als redenen noemt de regering ongereguleerde en vergunningloze goudwinning, zwak toezicht en onverantwoord gebruik van chemicaliën, naast de vervuiling van rivieren. Daar komt een economisch argument bij: goud wordt volgens haar inefficiënt gewonnen en de staat ontvangt te weinig. Haar formulering was dat eenmaal gewonnen goud het land voorgoed verlaat.
De overige maatregelen zijn aangekondigd maar nog niet uitgewerkt. Er komt strakkere controle op de chemicaliën die bij de goudwinning worden gebruikt, en de NMA gaat bestaande goudconcessies toetsen op naleving van de regels. Verder wordt overwogen satellietbeelden te gebruiken om activiteit in het diepe binnenland te volgen, mogelijk met hulp van internationale partners, nadrukkelijk als overweging, niet als lopend programma. Binnen enkele maanden moet er een inventarisatie liggen van kleinschalige goudzoekers en bedrijven; in de sector werken volgens de regering duizenden mensen. De president heeft een beleidsgroep ingesteld.
