President Donald Trump heeft op vrijdag 9 oktober, na een telefoongesprek met de Russische president Vladimir Poetin, een akkoord over dieselleveranties aangekondigd. Het doel is volgens hem de sterk opgelopen brandstofprijzen te drukken.

De genoemde volumes zijn aanzienlijk. Rusland zou onmiddellijk ruim 300.000 ton diesel leveren, in november 500.000 ton en kort daarna een miljoen ton. Afhankelijk van de capaciteit van de Russische raffinaderijen zouden daar nog maximaal drie miljoen ton bij kunnen komen. In totaal gaat het om meer dan 4,8 miljoen ton. Prijzen zijn niet genoemd, en ook over betalingsvoorwaarden, leverschema en afnemers is niets volledig bekendgemaakt. Het betreft vooralsnog toezeggingen van Trump.

Om de leveranties mogelijk te maken gaf het Amerikaanse Office of Foreign Assets Control een algemene vergunning af voor bepaalde transacties in diesel van Russische oorsprong, geldig tot 7 april 2027. Dat is een tijdelijke uitzondering en geen opheffing van de sancties; transacties met rekeningen van de Russische centrale bank en het ministerie van Financiën blijven uitgesloten. De stap staat wel op gespannen voet met een sanctiewet die Trump zelf de maand daarvoor ondertekende.

De reacties waren scherp. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky noemde het een zwakke zet van partners en wees erop dat Rusland de opbrengsten kan gebruiken om de oorlog te financieren. In de Verenigde Staten veroordeelden Democratische senatoren de stap; een van de indieners van de sanctiewet stelde dat zijn land daarmee medeverantwoordelijk wordt voor de financiering van de Russische oorlog. Duitsland liet weten de eigen sancties te handhaven en de steun aan Oekraïne voort te zetten; de Zweedse premier sprak van spijt.

Van Russische zijde bevestigde het Kremlin dat Oekraïne, Iran en de bilaterale betrekkingen zijn besproken en dat Rusland bereid is olieproducten te leveren. Vicepremier Alexander Novak zei dat Rusland de eigen exportbeperkingen op diesel eerder dan gepland opheft en dat leveringen deze maand kunnen beginnen. Welke tegenprestatie de Verenigde Staten hebben geleverd, is niet toegelicht.

Of de maatregel de prijzen daadwerkelijk drukt, is onzeker. Analisten wijzen erop dat het effect afhangt van wat er werkelijk wordt geleverd en waar het heen gaat; diesel die naar de Verenigde Staten gaat, vergroot het mondiale aanbod niet navenant. Bovendien lag de Russische dieselproductie in september volgens het Internationaal Energieagentschap bijna dertig procent lager dan een jaar eerder, na aanvallen met drones op raffinaderijen. Of Rusland de aangekondigde hoeveelheden kan leveren, is daarmee een open vraag.